Samuilo: Car i samodržac bugarski

Samuilova država je istorijski fenomen koji je oduvek privlačio pažnju ne samo istoričara od zanata, nego i čitalačke publike, ali i određenih političkih krugova. Upravo je ta politička dimenzija, koju možemo pratiti ako ne pre a svakako počev od Berlinskog kongresa (1878), katkad zamagljivala objektivnu istorijsku istinu. Otuda se o ustanku Samuila i državi koju je stvorio pisalo kao ustanku balkanskih Slovena, Bugarskom carstvu, Makedonskom carstvu.Ta politička dimenzija, izražena i u naše vreme, prisutna je u odnosima Bugarske i Severne Makedonije. Savremena vizantologija smatra da je Samuilova carevina jedna faza u istoriji srednjovekovne bugarske države. U skladu sa naučno prihvaćenim ocenama, a povodom jubileja hiljadu godina od bitke na Belasici (1014), bugarski medievalista Georgi Nikolov napisao je studiju o Samuilu. Reč je o knjizi u kojoj je na živopisan i uverljiv način data dramatična povest o državi koja je postojala četiri decenije i uspešno odolevala Vizantijskom carstvu. Ne treba gubiti iz vida da se upravo u to vreme Vizantija nalazila na vrhuncu moći i bila najsnažnija u trouglu onovremenih svetskih sila (Sveto Rimsko carstvo – Arapski kalifat – Vizantija). Osoben kolorit Samuilovoj državi daju istorijske činjenice o hiljadama oslepljenih vojnika, o mučeničkoj smrti njenog vladara i, naposletku, o njenoj propasti.