Šala

Roman Šala Milana Kundere jedno je od onih dela savremene evropske književnosti koje istovremeno funkcionišu kao intimna priča, filozofski roman i oštra analiza ideološkog sistema. Objavljena 1967. godine, Šala je prvi roman Milana Kundere i odmah po objavljivanju izazvala je snažne reakcije – od zabrane u tadašnjoj Čehoslovačkoj do priznanja širom sveta kao jednog od ključnih romana 20. veka.U središtu romana Šala nalazi se Ludvik Jahn, mladi intelektualac čiji se život nepovratno menja zbog jedne ironične razglednice, shvaćene kao politički prestup. Milan Kundera kroz ovu priču ispituje kako ideologija prodire u privatni život, kako humor i ironija mogu postati opasni, ali i kako se lična sudbina lomi pod teretom kolektivnih dogmi. Iako se roman često svrstava među političke romane, Šala Milana Kundere prevazilazi taj okvir i postaje univerzalna priča o krivici, osveti, ljubavi, razočaranju i nemogućnosti da se prošlost ispravi.Stilski, Šala kombinuje elemente psihološkog romana, filozofske proze i društvene satire. Milan Kundera gradi složenu narativnu strukturu, isprepletanu unutrašnjim monolozima, refleksijama o istoriji, ideologiji i ljudskoj slabosti, što roman čini relevantnim i za čitaoce koji traže dublje, misaone romane. Često se pominje u kontekstu romana o totalitarizmu, knjiga o komunizmu i staljinizmu, ali i kao delo koje se bavi emocionalnim odnosima, prijateljstvom, ljubavlju i identitetom.Po temama i tonu, Šala bi se mogla dopasti ljubiteljima filozofskih romana, političke književnosti, psihološke proze, kao i čitaocima koji vole savremenu evropsku književnost sa izraženom intelektualnom dimenzijom. Milan Kundera u romanu Šala pokazuje kako se tragedija i komedija često prepliću i kako istorija ima sopstveni, često surov smisao za ironiju.