Ključevi za Albaniju

Posle atentata i tragične smrti viteškog kralja Aleksandra Karađorđevića Ujedinitelja 9. oktobra 1934. godine u Marseju, po njegovoj testamentarnoj oporuci, do punoletstva mladog kraljevića Petra II Karađorđevića, Kraljevinom Jugoslavijom upravljalo je tročlano Namesništvo sa knezom Pavlom na čelu. Ubistvo jugoslovenskog suverena na tlu prijateljske Francuske pokazalo je svu krhkost i ranjivost mlade države Južnih Slovena, ali i ogolilo poljuljane političke i moralne odnose u međuratnoj Evropi. Ekstremističke nacionalne grupe i komunističke partije koje su posle Oktobarske revolucije 1917. godine puštale krake i rovarile po mnogim državama, pa i Jugoslaviji, dizale su glavu, protivile se dinastiji izazivajući versku i političku nestabilnost. Evidentna je bila i sve veća raslabljenost Evrope: pobedničke zemlje iz Velikog rata gubile su primat u mirnodopskom dobu, dok su poražene snage jačale i nekoliko godina kasnije dovele do novog rata.Od vlada malih zemalja tražena je poslušnost i da se što pre politički i ekonomski opredele sa kime su. U mnogim centrima i glavama iscrtavane su nove karte uticaja i širenja na teritorije drugih naroda. Evropski mir narušavao je i građanski rat u Frankovoj Španiji kao i strah od Sovjetske Rusije sa kojom pobednice iz Prvog svetskog rata nisu imale diplomatske odnose. Međuratne godine karakterisala su lažna prijateljstva, tajni sporazumi, ucene, pretnje, zastrašivanja. „Svet izgleda bez ikakvog poštenja. Gusarstvo i nasilje odomaćiše nam se na pragu. Nikada Evropa nije izgledala ovako nemoralno. Ovo ne liči na međunarodni život, nego prikradanje sa nožem iza leđa”, opisao je narušenu ravnotežu u Evropi krajem 1938. godine jugoslovenski poslanik u Tirani Radoje M. Janković.– Danica Otašević